Kullanıcı Adı Şifre
Üye olmak istiyorum!                Şifremi unuttum!
Yıl: 15
Sayı: 1762




Güzel Sanatlar Fakülteleri ve benzeri okulların yetenek giriş sınavlarının YÖK tarafından kaldırılması konusunda ne düşünüyorsunuz?

Kaldırılması doğru bir karar, Katılıyorum.
Kaldırılması yanlış bir karar, Katılmıyorum.

Sonuçları gör

Geçmişteki Anketler



 
Tavsiye Adresleri
Birden fazla adresi enter tuşunu kullanarak alt alta ekleyebilirsiniz.
 
E-Posta Adresiniz
Adınız Soyadınız
Notunuz
 
 








Şu an 25 müzisyen gazete okuyor
 
 
Ahmet Makal
 
 
Yayımlanan Sayı : 1199

Rudolf Barshai - 31.03.2011





Şostakoviç’ten kompozisyon dersleri alan, Prokofiev’le orkestrasyon konuşan, bir viyola sanatçısı olarak Oistrakh’la, Richter’le, Menuhin’le ve diğer ustalarla oda müziği icra eden, Britten’la, Tippett’la dostlukları olan, dünyanın en önemli orkestralarını yöneten ve kayıtlar yapan, birçok eserin ilk icralarını gerçekleştiren, kendisi ve orkestrası için besteler yapılan, birçok eserin önemli orkestra düzenlemelerini yapan bir sanatçı için ne denilebilir ki? Tüm etkinlikleriyle 20. yüzyılın en büyük müzikal kişiliklerinden biri olan bu sanatçı için, bütün bu etkinlikleri temsil etmek üzere ve dahi hiç kolayına kaçmadan, hakkıyla kullanabileceğimiz tek bir kelimeden başkası gelmiyor aklımıza: “Müzisyen”. Evet, Andante’nin bu sayısındaki köşemizi “Müzisyen”e, 2 Kasım günü dünyamızdan ayrılan Rudolf Barshai’a ayırıyoruz.

 

Barshai’ın Yaşamı
28 Eylül 1924’te doğan Rudolf Barshai, müzik eğitimini Moskova ve Leningrad Konservatuarları’nda yaptı. Moskova’da ünlü kemancı Leopold Auer’in parlak öğrencisi Lev Zeitlin’den keman, Borisovsky’den de viyola dersleri aldı ve 1948 yılında mezun oldu. Sanatçı, Leningrad’da ise Ilya Musin’le orkestra şefliği çalıştı. Yaylı çalgılar dörtlülerine özel bir ilgi duyan Barshai, müzik tarihinin gelmiş-geçmiş en önemli grupları arasında yer alan Borodin ve Çaykovski Dörtlüleri’nin kurucu üyelerinden biri oldu. 1945-1953 arasında Borodin Dörtlüsü’nün viyolacısı olan Barshai; Şostakoviç, Richter, Oistrakh ve Rostropovich gibi ünlü isimlerle de oda müziği yaptı. Barshai’ın müzikal yaşamındaki en önemli dönüm noktası ise kuşkusuz 1955 yılında Moskova Oda Orkestrası’nı kurmasıydı. Sanatçı, 45 kişilik bir topluluğun, klasik dönemin büyük orkestralarından hiç de farklı olmayacağını düşünüyordu. Barshai’ın bu düşüncesinin, uzun yıllar sonra ortaya çıkacak olan dönem çalgıları okulunun savunularıyla benzerliği ve onları öncelemesi dikkat çekicidir. Barshai yönetimindeki Moskova Oda Orkestrası, özellikle Bach, Beethoven, Mozart, Haydn ve Schubert’in eserlerinde büyük başarı gösterdi. Onun “Eroica” yorumunu dinleyen Şostakoviç, Klemperer’den o yana böyle bir icraya şahit olunmadığını söyleyecekti. Zamanla dünya ölçeğinde bir şöhret kazanan orkestra, diğer ülkelerde de konser turneleri yaptı. Bunlar arasında, 1962 yılındaki önemli İngiltere turnesi de bulunuyor. Barshai, orkestrasının repertuvarını genişletmek amacıyla barok ve çağdaş eserlerden yeni düzenlemeler yapma yoluna gitti. Bu alandaki ustalığı, Barshai’ı müzik tarihinin en önemli düzenlemecilerinden biri haline getirdi ve sanatçı birçok bestecinin eserlerinden düzenlemeler yapmaya son nefesine kadar devam etti. Bunlar arasında, Bach’ın Füg Sanatı’ndan Şostakoviç’in yaylı çalgılar dörtlülerine kadar uzanan çok sayıda eser bulunuyor. Barshai, sanat yaşamı boyunca başta kendi orkestrası olmak üzere birçok önemli toplulukla, barok bestecilerin eserlerinden çağdaş bestecilerin eserlerine kadar uzanan kayıtlar da yaptı. Sanatçı, birçok eserin ilk seslendirilişlerini de gerçekleştirdi ve bunlar arasında Şostakoviç’in 14 numaralı senfonisi de bulunuyor. Birçok besteci de, Barshai ve orkestrası için eserler besteledi. Sanatçı, döneminin en önemli müzikal kişiliklerinden biri olarak, aralarında Şostakoviç ve Prokofiev’in de bulunduğu Sovyet bestecilerle, sanatçılarla çok yakın insani ve sanatsal ilişkiler içerisinde oldu. Rus müzikçiler dışında, onun dostları arasında Tippett, Britten ve Menuhin de bulunuyordu. Bir Rus yahudisi olan Barshai, 1976 yılında ülkesini terk ederek İsrail’e yerleşti ve İsrail Oda Orkestrası’nın yöneticiliğine getirildi. Barshai, 1982’de ise İngiltere’deki Bournemouth Senfoni Orkestrası’nın şefi oldu ve bu görevini 1986’ya kadar sürdürdü. Sanatçının, birçok orkestrayla da genellikle kısa süreli şeflik ilişkileri oldu. Barshai, kendi ülkesinde ve diğer ülkelerde onursal payelere de lâyık görüldü. Yaşamının son yıllarını İsviçre’deki evinde geçiren sanatçı, burada yaşama veda etti.

Viyolacı Barshai
Usta bir viyolacı olan, Borodin ve Çaykovski Dörtlüleri’nde uzun yıllar viyola çalan, önemli sanatçılarla oda müzi
ği çalışmaları yapan, solist olarak etkinliklerde bulunan Barshai’ın diğer müzikal etkinlikleri, zamanla viyolayı geri plana itti. Özellikle 1955’te Moskova Oda Orkestrası’nın kurulmasından sonra, orkestra şefliği ve düzenlemeler belirgin biçimde ön plana geçti. Meraklısı için Barshai kayıtları listemizde, Barshai’ın viyolacı olarak yaptığı iki kayıt da yer alıyor. Bunlardan biri Menuhin’le birlikte Mozart’ın senfoni konçertantı, diğeri ise Gilels, Kogan ve Rostropoviç’ten oluşan “yenilmez armada” ile yaptığı Faure’nin piyanolu dörtlüsünün kayıtları. Bunlar, kendisini daha önce dinlememiş olanlar için, Barshai’ın viyoladaki ustalığı konusunda yeterince fikir verecektir. Listemizde yer almayan, kemancı Oistrakh’la Mozart’ın senfoni konçertant, orkestra şefi Oistrakh’la Berlioz’un “Harold İtalya’da” kayıtları ve Bach’ın Şakon’undan kendi viyola düzenlemesi ile Hindemith’in bazı eserlerinin kayıtları da onun usta viyolacılığını ortaya koymaktadır.

Orkestra
Şefi Barshai
Barshai’ın müzikal yaşamının en önemli boyutunu, kuşkusuz orkestra yöneticiliği oluşturmaktadır. Burada ise en önemli dönüm noktası, 1955 yılında Moskova Oda Orkestrası’nı kurmasıdır. Sanatçı, 1976 yılında ülkesinden ayrılana kadar bu orkestrayı ve bunun dışında birçok Rus orkestrasını yönetti. Ülkesinden ayrıldıktan sonra ise 1976-1981 döneminde İsrail Oda Orkestrası’nın sanat yöneticiliğini yapan Barshai, 1981-1982 döneminde de Kanada’daki Vancouver Senfoni Orkestrası’nın birinci şefliğini yürüttü. 1982-1986 döneminde İngiltere’deki Bournemouth Senfoni Orkestrası’nın şefliğini yapan sanatçı, 1985-1986 döneminde ise Fransız Ulusal Orkestrası’nın konuk şefliği görevini yürüttü. . Sanatçının, bu bağlantıları dışında, birçok önemli orkestrayı da yönettiğini görüyoruz ve bunlar arasında Londra Senfoni, Filarmonya, Bavyera Radyo Senfoni, Viyana Senfoni gibi orkestralar da bulunuyor. Ancak, Barshai’ın hem orkestralarının başında uzun süreli kalmadığı, hem de dünyanın en büyük orkestralarıyla çok yakın ilişkiler içerisinde olmadığı dikkati çekmektedir. Bunun nedeni, mükemmeliyetçi bir müzisyen ve şef olan Barshai’ın, mükemmele ulaşmanın bir aracı olarak orkestra provalarını çok önemli görmesi ve çalışğı orkestralardan da alışık olmadıkları uzunlukta prova zamanları talep etmiş olmasında aranmalıdır. Özellikle Batı ülkelerindeki prova zamanlarının Barshai’ın normlarının altında olması, sanatçının en iyi orkestralarla çalışmasını çoğu zaman sınırlamıştır. Mükemmeli arayan, bunun aynı zamanda uzun süreli çalışma ve provalarla gerçekleşeceğini düşünen Barshai, icralarında da partisyona ve bestecinin istemlerine bağlı kaldı, gösterişe yönelik yapay efektlerden ise her zaman uzak durdu. O, kelimenin her anlamında, müzik dünyasının uçan şeflerinden olmadığı gibi, medyatik bir karaktere de sahip değildi. Mükemmeliyete ulaşmak için, ama büyük bir tevazu ile sanatını icra etti. Barshai’ın az aşağıda değerlendireceğimiz kayıtları da onun bu müzikal anlayışını yansıtmaktadır.

Düzenlemeci Barshai
Rudolf Barshai’ın Moskova Oda Orkestrası’nın repertuvarını geni
şletmek için barok ve çağdaş bestecilerin eserlerinden orkestra düzenlemeleri yapması, zaman içerisinde genişleyerek devam etti ve onun sanatçılığının önemli ve diğerlerinden ayrılmaz bir boyutu haline geldi. Barshai, Şostakoviç’in onayını da alarak, değişik tarihlerde onun yaylı çalgılar dörtlülerinden beşinin orkestra düzenlemelerini yaptı. Bu düzenlemeler, gerçekten dörtlülerin özgün biçimlerinin yanına konulacak kalitededir. Barshai, Prokofiev’in “visions fugitives” başlıklı piyano süitinde yer alan parçalardan da 15’ini orkestraya uyarladı. Sanatçı, gene Prokofiev’in Romeo ve Jülyet’inden bazı bölümleri de viyola ve piyano için düzenledi ve bu biçimiyle kayda aldı. Bach’ın Füg Sanatı da, onun orkestra düzenlemesini yaptığı önemli eserlerden biridir. Sanatçının, yaşamının son günlerinde bu eserin yeni bir düzenlemesini tamamladığı söyleniyor ki, ortaya çıkacak yeni versiyonu merakla, heyecanla bekliyoruz. Barshai, Bach’ın solo keman için Şakon’unu da kendi enstrümanı olan viyola için düzenledi ve bu biçimiyle kayda aldı. Onun yaptıkları arasında Mahler’in yarım kalmış 10 numaralı senfonisinin bir Barshai versiyonunu ortaya çıkarmak da var ki, kanımızca bunu sanatçının en önemli çalışmalarından biri olarak kabul etmek gerekir. Okurlarımız, bu versiyonun Barshai kaydını da öneriler listemizde bulabileceklerdir. Bize öyle geliyor ki sevgili Andante okurları, Barshai başka hiçbir şey yapmamış olsaydı dahi, düzenlemeleriyle müzik tarihinde gene kendine özgü önemli bir yere sahip olurdu.

Barshai’ın Repertuvarı ve Kayıtları
Orkestra
şefi olarak Barshai’ın, barok bestecilerden çağdaş bestecilere kadar uzanan geniş bir repertuvarı vardı. Bu repertuvarda senfonik eserler yanında; Bach’ın, Beethoven’in, Mozart’ın koral eserleri de yer alıyordu. Barshai, tanınmış besteciler yanında, Weinberg, Rääts, Loshkin, Bunin gibi isimleri daha az bilinenlere de konserlerinde olduğu kadar, kayıtlarında da önemli bir yer verdi. Genel çizgileriyle değerlendirildiğinde; Bach, Haydn, Mozart, Vivaldi onun repertuvarında ve kayıtlarında en geniş yeri bulan besteciler arasındadır. Barshai, Beethoven’in tüm senfonilerini de, 9 numaralı senfoni hariç olmak üzere kayda aldı. Ancak, Barshai’ın sanatı ve kayıtları söz konusu olduğunda ayrıca ve hepsine öncelikle değerlendirilmesi gereken bir besteci vardır ki, o da Şostakoviç’tir. Şostakoviç’le hoca-öğrenci ilişkisinden, birlikte oda müziği yapmaya, dostluğa kadar uzanan geniş ve derin bir ilişkisi olan, onun eserlerinden orkestra düzenlemeleri yapan, 14 numaralı senfoninin ilk seslendiricisi olan Barshai’ın yaptığı tüm Şostakoviç kayıtlarını edinmeyi ve dinlemeyi elzem görüyoruz. Bestecinin tüm senfonilerini içeren 11 CD’lik Brilliant etiketli set, Barshai’ın şaşmaz sanatsal damgasını taşımaktadır ve eğer müzikte otantizm diye bir şey varsa, o kategoriye ilk sokulması gerekenlerdendir. Bu kayıtlar, “20. yüzyıl, orkestral eserler” kategorisinde 2003 yılı Cannes Klasik Müzik Ödülü’nün sahibi oldu. ClassicsToday.com sitesinin 2003 yılı “Yılın Kaydı – Editör’ün Ödülü” de bu kayıtlara verildi. Barshai’ın bestecinin yaylı çalgılar dörtlülerinden uyarladığı “Oda Senfonileri”nin kaydını da dinlenmesi zorunlu olanlar arasında görüyor ve listemizde mutlulukla yer veriyoruz. Listede yer verdiğimiz iki versiyondan Deutsche Grammophone etiketli kayıtları gönül rahatlığıyla öneriyoruz. Brilliant etiketli kayıtları ise her ne kadar orkestranın kalitesi nedeniyle bu kadar rahat biçimde öneremesek de, ülkemizde bulunabilmesi nedeniyle gene de listemize dahil ediyoruz. Meraklısı için Barshai kayıtları listemizde yer alan ve Rus radyo istasyonlarının kayıtlarından derlenmiş olan 10 CD’lik Brilliant etiketli antoloji, birçok bestecinin eserlerini içermekte olup, onun sanatını gerçek anlamda temsil etme kabiliyetine haizdir. Barshai’ın listemizde yer alan ve 1988 yılında konçerto dalında ünlü İngiliz müzik dergisi Gramophone’un ödülüne layık görülen, piyanist Peter Donohoe ile yaptığı Çaykovski’nin piyano konçertoları kaydını da dikkate değer buluyoruz. Sanatçının Mahler kayıtları da, kanımızca Şostakoviç kayıtlarının hemen yanıbaşına konmaya lâyıktırlar. Viyolacı Barshai’ı dinlemek isteyenlerin olanakları ise çok daha sınırlı. Listemizde yer alan Menuhin’le Mozart’ın senfoni konçertant kaydı ve “yenilmez armada” ile Faure kaydı dışında pek seçenek yok. Listemizde yer alan kayıtlardan Brilliant etiketli olanların büyük bir bölümü Türkiye’de mevcut iken, diğerleri için yurt dışına bakınmak gerekiyor. “Müzisyen” Barshai’ın anısı önünde saygıyla eğilirken, hepinize iyi dinlemeler diliyoruz…

Meraklısı için Barshai Kayıtları…
Eserlerin kayıt tarihleri parantez içerisinde verilmektedir.

Brilliant 9010 (10 CD)
Rudolf Barshai Edisyonu: Bach: Füg Sanatı – Mozart: Senfoni, No. 29 –
Şostakoviç: Senfoni, No. 14 – Oda Senfonisi, Op. 118a – Beethoven: Senfoni, No. 8 – Piyano Konçertosu, No. 2 – Haydn: Senfoni, No. 100, Trompet Konçertosu / Gluck – Rameau – Lully – Marais – Purcell – Debussy – Poulenc – Hindemith – Martinů – Bartok – Briten – Weinberg – Rääts – Boris Çaykovski – Bunin – Stravinsky – Prokofiev – Meerovich – Karen Haçaturyan – Lokshin: Çeşitli eserler / Moskova Oda Orkestrası (1956-1974)

Deutsche Grammophon 4777476 (2 CD)
Faure: Piyanolu Dörtlü, No. 1 / Leonid Kogan – Emil Gilels – Rudolf Barshai – Mstislav Rostropovich (1958) (& Beethoven: Piyanolu Üçlüler, No. 7 & 8 – Haydn: Piyanolu Üçlüler, No. 28 & 33 – Schumann: Piyanolu Üçlü, No. 1)

EMI 5855402 (2 CD)
Çaykovski: Piyano Konçertoları, No. 1-3 – Konser Fantazisi / Peter Donohoe – Nigel Kennedy – Steven Isserlis – Bournemouth Senfoni O.

Brilliant 92205 (2 CD)
Mahler: Senfoniler, No. 5 & 10 (Barshai versiyonu) / Junge Deutsche Philharmonie (1999-2001)

BIS CD632
Mahler: Senfoni, No. 9 / Moskova Radyo Senfoni O. (1993)

Olympia MKM224
Mozart: Senfoniler, No. 35 & 41 / Moskova Oda O.

Doremi DHR7909-10 (2 CD)
Mozart: Piyano Konçertoları, No. 14-17, 22 & 27 / Sviatoslav Richter – Moskova Oda O.

EMI 5754492 (2 CD)
Mozart: Senfoni Konçertant / Yehudi Menuhin (keman) – Rudolf Barshai (viyola) – Bath Festival O. – Menuhin (1962) (& Keman Konçertoları, No. 1-5)

ALTO ALC1086
Prokofiev: Senfoniler, No. 1 & 5 / Filarmonya O.

Brilliant 6324 (11 CD)
Şostakoviç: Senfoniler / WDR Senfoni O. (Köln Batı Alman Radyo Senfoni O.) (1992-1998)

Brilliant 8212 (2 CD)
Şostakoviç: Oda Senfonileri, No. 1-5 (Yaylı çalgılar dörtlüleri: 1, 3, 4, 8 & 10) / Milano Giuseppe Verdi Senfoni O. (2005)

Deutsche Grammophon 4775442 (2 CD)
Şostakoviç: Oda Senfonileri, No. 1-4 (Yaylı çalgılar dörtlüleri: 3, 4, 8 & 10) / Avrupa Oda O. – Barshai (& Şostakoviç: Symphony No. 15 – Düzenleme: Viktor Derevianko – Alfred Şinitke: Şostakoviç’in Anısına Prelüd)

MELODIYA MELCD 1001229
Vivaldi: Konçertolar: Nepalo, Kagan, Gutman, Gofman, Moskova Oda O.


Andante Dergisi 53. sayıda yayımlanmı
ştır

 

 

0 adet yorum yazılmıştır. Yorumları okumak yada yorum yazmak için sisteme giriniz.



Yazıyı Tavsiye Et
 
Tavsiye Adresleri


Birden fazla adresi enter tuşunu kullanarak alt alta ekleyebilirsiniz.

E-Posta Adresiniz
Adınız Soyadınız
Notunuz

Tüm Hakları Saklıdır © 2005-2020