Yazılar

Opera-Bale Orkestra Sanatçılarını da Hatırlayalım!Sayı: 2001 - 23.02.2026

Kültür ve Turizm Bakanlığı bağlı kuruluşu olan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü kendi içinde üç önemli sanat dalını yaşatır. Bunlar bale, opera ve orkestra. ‘Opera -  Bale Sanatçısı Kolay Yetişmiyor’ başlıklı yazımda bu iki yüksek sanat dalının icra eden sanat ve sahne uygulatıcılarının ülkenin her geçen gün ağırlaşan sosyal, fiziki ve ekonomik şartları çerçevesinde özelikle üç büyük metropolümüzde verdikleri mücadeleyi anlatmaya çalışmıştım. 

Yazıma pek çok dönüş oldu sanatçılardan, yazımı haklı ve yerinde bulduklarını belirttiler. Geri dönüşler içinde Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesindeki yerleşik opera-bale sahnelerinde görev yapan orkestra sanatçıları söz konusu yazımda geçen “orkestra sanatçıları özel orkestralarda iş yapar ve ekstra ücret alır” cümleme katılmadılarını beyan ettiler. Hatta Ankara Devlet Opera ve Balesi orkestrası sanatçılarından Ümmiye Özdem, katılmayışını ve nedenini sosyal medya gurubumuzda yazımın paylaşımının altına yorum olarak yazdı.

Oysa ben ‘orkestra’ ifademle ülkemizdeki ‘şehir orkestralarını’ kastetmiştim. Evet, opera-bale orkestralarının işi gerçekten ağır. Sahnenin bir, bir buçuk metre nakısında bulunan bir çukurun içinde oturmak ve sadece şefi pür dikkat takip etmek bu ağır işin zorluğunun başladığı nokta.

Bir kere tamamen sahne üstü (temsil-prova) faaliyetin hepsine birinci derecede tâbisiniz. Bir opera ya da bale eserinin ortalama iki buçuk saat sürdüğünü düşünürsek, bunun bir saat öncesinden o çukurun içinde hazır bulunma zorunluluğu ile bu süre üç buçuk saate çıkar. Pür dikkat sahneyi dolaysıyla şefi takip etmek zorundasınız. Temsil öncesi ortalama sekiz saat süren provanız da vardır. Sabah erkenden işinizde olmanızı ve gece yarısı işten çıkışınızı hesaplarsak ve bir de İstanbul, Ankara gibi büyük bir kentte görev yapıyorsanız metroda, metrobüste, dolmuşta, özel arabanızla gidiyorsanız trafikte geçen süreyi de hesaba kattığımızda, geri kalan zamanınız ancak uyuyabilecek, dinlenebilecek bir zaman dilimidir. Ve bu hiç durmadan devam eden bir tempodur!

Dışarda ekstra iş yapmaya (tempolu bu süreçte gücünüz kalmışsa o ayrı) ilk bakışta zaman kalmıyor doğal olarak!

Yine de üstüne basa basa söylüyorum, yazıma katılmasanız da yanlış ya da asılsız bir şey yazmadığımın kanaatindeyim. Çünkü bu kadar yoğunluğa rağmen opera-bale orkestralarında da şehir orkestralarında olduğu gibi çok yoğun olmasa da, özel orkestralar olan Borusan Filarmoni Orkestrası, Tekfen Filarmoni Orkestrası, Sinema Senfoni Orkestrası, CRR Filarmoni Orkestrası, Limak Filarmoni Orkestrası, Bilkent Senfoni Orkestrası ve diğer özel müzik topluluklarında ekstra iş yapan sanatçılar var. Ancak ülkemizde özel olarak kurulmuş faaliyet gösteren bir başka opera - bale kurumu olmadığından opera ve bale sanatçılarının dışarda ekstra olarak mesleklerini icra etme şansları yok. Sadece bildiğim kadarıyla bale sanatçıları özel bale kurslarında, opera sanatçıları bazı özel üniversitelerde ders vererek bir anlamda sanatlarını özel alanlarda icra edebiliyorlar.

Ayrıca şehir orkestraları bir opera sanatçısını konser için davet ettiğinde, şehir orkestrası ve opera sanatçısı aynı bakanlığın personeli olduğu için o opera sanatçısı misafir olduğu orkestradan ‘kaşe’ alamıyor. Oysa özel orkestralara giden orkestra sanatçıları ‘kaşe’ alabiliyorlar.

Opera-bale orkestralarında sanatlarını icra eden sanatçılar yazıma katılmadıkları noktada meseleye bir de bu açıdan bakmaları gerektiğini düşünüyorum!

Tüm bu olumsuzluklar önceki yazımda da söz ettiğim gibi Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde ya da tüm sanat kurumlarında çalışan sanat ve sahne uygulatıcılarının ‘görev tanımlarının’ yasa ve yönetmeliklerde yapılmamış olmasından kaynaklanıyor! Çünkü görev tanımı yapılmadan özlük haklar hakkaniyetli biçimde belirlenemiyor. 

Çünkü ortada ‘kriter’ yok!

Müfit Semih Baylan

Editör

Yazıyı Tavsiye Et ♫

Yorumlar

Bu yazıya henüz yorum yapılmadı.

Yorumları okumak yada yorum yazmak için sisteme giriniz.