Yazılar

6940 Sayılı Yasaya Lütfen Dokunmayın!Sayı: 2006 - 15.04.2026

6940 sayılı yasa, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile birlikte diğer devlet senfoni orkestralarının kuruluş yasasıdır.

Öyle bir hava var ki; Kültür ve Turizm Bakanlığı 25 Mart 1957 tarihli 6940 sayılı, ülkemizdeki tüm devlet senfoni orkestralarının kuruluşunu düzenleyen Riyaseticumhur Senfoni Orkestrası Kuruluş Kanunu’nda bir takım değişiklikler mi olacak sorusunu sorduruyor bize ister istemez!

Bu soru yanıtı aranan yaman bir sorudur!!!

Çünkü 6940 sayılı Riyaseticumhur Senfoni Orkestrası hakkındaki kanun, öyle deneme yapılacak sıradan bir kanun değildir. Uluslararası evrensel müzik değerlerine göre düzenlenmiş ve yazılmış bir kanundur. Bir bürokrat ve bir sanatçının eliyle yapılmamıştır.

Devlet Senfoni Orkestraları ülkemizin ulusal müzik alanında dünyaya açılan yükse sanat pencereleridir!

Siyasi iktidarın üst düzey yönetimi kendiliğinden bu kurumlara dokunmaz. Bunu defalarca gördük, tespit ettik. Ancak grafik sıkıntısı olan bir bürokrat eliyle gelecek bir düzenleme söz konusu olabilir.

Grafik derken neyi kastettiğimi açayım:

Devlet Tiyatrosu’nda çalıştığım yıllarda, seyirci sayısı azalıp grafik ortalaması düştüğünde kurum müdürleri genel müdürlük desteğiyle hemen bir salon tadilatı uydururlar ve tadilat maskesi altında koltuk sökerlerdi. Öyle ki benim görev yaptığım sahne 470 kişilik bir seyirci kapasitesine hizmet ederken, zaman içinde 330 kişiye kadar koltuk sayısı azalmıştı. Ayrıldığımda 330 kişilik bir kapasitesi vardı salonun. Bu şu demekti, 450 kişilik salon 450 kişi ile hizmet ederse grafik ortalaması %100, 330 kişilik salon 330 kişi ile hizmet ederse grafik ortalaması yine %100’dür. Ama salon aynı salondur!

Devlet Sanat kurumlarının bürokrasi katında hep söylenen hâmâsi bir söz vardır ve bu söz o bürokratın nihai hedefidir: Sanatı halkın ayağına getireceğiz.

Ama her nedense sahnede icra edilen sanat halkın ayağına gitmez ya da sınırlı ölçüde gider. 

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın (2025 yılı) 53.202.392.000 TL olan bütçesinden Devlet Opera ve Balesi (özel bütçeli idare statüsüde tanımlanmıştır) (2025 yılı) 4.536.938.000 TL, Devlet Tiyatroları (özel bütçeli idare statüsünde tanımlanmıştır) (2025 yılı) 5.320.900.000 TL olarak bütçeleri ayrılırken doğrudan Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü’ne bağlı olan Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ve diğer 5 Devlet Senfoni Orkestraları Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bütçesinden yerel etkinlik bütçesi olarak pay alılar. Alınan bütçenin ezici çoğunluğunu orkestralarda görev yapan sanat ve sahne uygulayıcılarının maaşları ve Sosyal Güvenlik Kurumu primleri oluşturur. 2022 yılında üç bin kadar sözleşmeli 4b kapsamındaki sanatçı kadroya alınarak personel maliyetinin daha yapısal bir hal aldığı ortadadır.

Ayrıca bütçeden orkestra binalarının ve salonlarının kira, su, elektrik, telefon, internet, temizlik, kırtasiye gibi temel giderleri Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen ödenekle karşılanır. Konser ilanları, program basımları, davetiyeler yurtiçi ve yurtdışı turne giderleri ise yine Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınan ayrı bir ödenekle karşılanır. Yine bir başka ayrı bir ödenekten karşılanan diğer maliyetleri ise sanatçıların kostüm masraflarıdır. Bu nedenle Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile İstanbul ve İzmir Devlet Senfoni Orkestralarının kostüm masrafı diğer üç bölgeye göre daha fazladır.

Devletten alınan kaynak ise hazineden gelir.

Öte yandan Devlet Senfoni Orkestraları özel bütçe kalemi dışında aldıkları sponsorluklarla bütçelerine kaynak sağlarlar. Örneğin 2025-2026 konser sezonunda Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile birlikte İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası’nın ana sponsoru Denizbank’tır ve 60 milyon TL gibi önemli kaynakla destek olduğu edindiğimiz bilgiler arasındadır.

Devlet Senfoni Orkestralarının kamu görevlerinden birisi de kaliteli senfonik müziği halka ucuz dinletmeyi sağlamaktır. Oysa orkestraların bilet satışını organize eden biletinilal.com sitesinin verilerine göre bilet fiyatları öğrenciden sivile 250 TL ile 450 TL arasında değişmektedir.

Bu kadar desteğe rağmen sahnede icra edilen sanat neden hâlâ halka inmez? Bu soru önemlidir.

Örneğin: Denizbank’ın sponsor olarak sağladığı 60 milyonluk kaynağı ele alalım:

Bu bütçe ile desek ki halka, biletleri bedava yaptık ve konsere gelirseniz her seyirciye 100 TL vereceğiz. Bu mantıkla 60 milyonu 100’e böldüğümüz zaman yazı ile altı yüz bin, rakamla 600.000 kişi eder. Bunun için özel bir girişim yapmanıza gerek dahi yok. Konserlerde toplamda 600 bin dinleyici.

Oysa CSO dahil altı bölgedeki devlet senfoni orkestralarının toplam biletli dinleyici sayısı, 2024-2025 sezonunda 220 konserde 151 bin, 2025-2026 sezonunun altı aylık döneminde 160 konserde 100 binden biraz fazla.

Şimdi faraziye üzerine yürüttüğümüz ama doğru olabilecek örneğimizin sonucu olan 600 bin nerede, edindiğimiz bilgilere göre yazdığımız resmi rakamlar nerede?

Bu sonuca göre diyeceğimiz şudur:

Zihniyet değişmelidir, kurucu yasa değil. Devletten ve sponsorlardan alınan önemli ölçüdeki bu kaynağa rağmen 86 milyonluk ülkede biletli dinleyici sayısı icra edilen 380 konserde 250 bin dinleyiciyi aşamıyorsa, yöneticiler olarak herkes şapkasını önüne koyup düşünmelidir!

Orkestraların kuruluş yasasına dokunursanız, bu yasaya harfiyen uyulmadığı için bozuk çalışan sistem, daha da bozulur ve 103 yıllık Cumhuriyetin mirası olan bu kurumlar büyük bir çıkmaz içine girer. Hatta yok olur!

Konservatuarlar yer yıl genç sanatçılar mezun etmektedir. Yeni kadrolarla yeni bölgeler açarak bu genç sanatçılara hem kendilerini ispatlama hem geçim kaynaklarını sağlama, hem de bürokratlarca vaadedilen halkın ayağına gitmek için yola çıkan sanat, halkla buluşmuş olur. Kadrosu tamam olan orkestralara hala kadro ilave etmek nafile çabadır, patinaj etmektir! 

Senfonik müzikten halk ne anlar demeyin sakın. Bu kocaman bir safsatadır. Müzik kaliteli icra edildiği zaman, hayatında orkestra dinlememiş meradaki çoban dahi çok sesli müziği dinlemek için sıraya girecektir. Yeterki sürekli tekrarlar yapılmadan orijinal özelliği olan çağdaş eserler seslendirilsin!

Anadolu coğrafyası çağdaş ölçüler ışığında ama kendi değerleri içinde değerlendirilmesi gereken bir coğrafyadır!

Müfit Semih Baylan

Editör

Yazıyı Tavsiye Et ♫

Yorumlar

Bu yazıya henüz yorum yapılmadı.

Yorumları okumak yada yorum yazmak için sisteme giriniz.