Yazılar

---

Şarkılar Ne Söyler? (1. Bölüm)Sayı: 2013 - 15.08.2026

---

 

"Bana  uçmayı öğretemezsen, şarkı söylemeyi öğret." – JM Barrie

 

Şarkı, 5 karakter ile yazılır. S harfi ile başlayandır, ı harfi ile bitendir. Tüm karakter dağılımı ise, 's', 'a', 'r', 'k', 'ı', şeklindedir. Doğudan gelmektedir. Antik dönemlerde , şarkılar genellikle dini törenlerde, kutlamalarda veya toplumsal olaylarda yer alıyordu.

Kaydedilebilen ilk şarkı Sümerlerindir ve 3400 yaşındadır. Eski Yunan’da, şarkılar tiyatro oyunlarının bir parçası olarak kullanıldı, Orta Çağ’da halk şarkıları, toplumun sesini yansıtan önemli bir araç haline geldi. Zamanla, şarkıların yapısı ve temaları da değişti.

Şarkılar, farklı kültürlerin ve toplumların yansımasıdır. Kültürel kimliğin oluşmasında önemli bir role sahiptir. Sözlerle söylenen ritmik seslerin birleşiminden oluşur. Bir duyguyu anlatmanın en doğrudan ve en etkili biçimde ifade etme yoludur .

Müzik aletleriyle, insan sesiyle söylenen bir melodiye sahiptir. Kıtalar (bentler) ve her kıtanın sonunda tekrarlanan nakarat bölümünden oluşmaktadır. Edebiyatta (Divan Şiirinde) bestelenmek amacıyla yazılan bir nazım biçimidir.

Divan edebiyatının şarkı yazarı da Nedim’dir. Pop, halk, caz veya klasik müzik gibi türlerle de karşımıza gelir. Farklı müzik türleri, şarkıların yapısını ve sunumunu etkiler. Bu çeşitlilik, dinleyicilere bireysel ve kolektif deneyimlerin harmanlandığı zengin bir anlatımı sunar.
Şarkılar, düşündürme ve sorgulamayı getirir. Duygusal yoğunluğu da artırır. Şarkıları yazanlar bellidir. Şarkılar akılda kalan ve tekrar eden özelliklere sahiptir. Yaşam devam ederken kişiye duygu pompalayan işitsel çalışmaları kapsar.

Yaşamdan alır gücünü. Tanıklıktan da doğar. Dönemi de ifade eder. Geçmişte kalanı gün yüzüne çıkaran, unutulanı hatırlatandır.

 

Yaşananları da anlatır. Gerçeklere ulaşmak mümkündür. Çünkü ne olursa olsun onlar yalan söylemez, her koşulda gerçekleri dile getirirler.
Samimiyette yer alır. Yaşadıklarımızı unutmamamızı da sağlar. Bir arada var oluşun en güçlü taşıyıcılarıdır. Mesaj da verir. Şarkılar dikta edenlere değil halklara uzanır ! Şarkılar hizaya çekilmez. Mutluluk kaynağıdır. Rahatlatıcıdır, sakinleştiricidir.

 

Farklı kaynaklardan da beslenen bir sevgi küresidir. Sesi getirir, insanın içini mest eden nefestir. Şarkılardaki konular, söylemler, cümleler, kodlar, müzikal tercihlerin kültürel bağlamları, kullanılan çalgılardan her biri kültürün taşıyıcısıdır.

Dinlendirendir. Ruh ile aralarında bir mıknatıs vardır. Duyguların sanatla dansıdır. Yaşam destek ünitesi gibidir. Müzisyenden dinleyene, dinleyenden uzak ülkeye; köprü görevi görür. Dinleyicilere duygusal bir deneyim de sunar ve yaşama anlam katar.

Bağ kurar, toparlar ve bir araya da getirir. İnsanın sesiyle düş görmesidir… Kimi şarkılar da “unutulmayanlar” arasına girer. Şarkılar tehlikeli olarak yorumlanır. Kimisi de eğlencelidir. Kimi zaman da ağladığınızı da söyler.

Kimi zaman bir  mekanı, fotoğrafı, insanı anlatır. Kimi zaman da bir  tavırı getirir. Manzaradır, sokak lambasıdır, bir bardak içkidir, kokudur, keyiftir, derttir hüzündür... Nehirler gibidir. Her biri kendi yatağından akar.
Şarkılara kurşun işlemez. Ne yaparsanız yapın, yaşıyorlar, kuşaktan kuşağa ulaşırlar. Ne kadar zaman geçerse geçsin, tekrar dinlenildiğinde aynı duyguları hissettiren notalar bütünüdür. Özel anlara götürür. Anılara da eşlik eder.

O anki ruh halinize o anlara özlemlere götürür . Güneş ışığının odanızdan içeri girdiğini de hatırlatır. Yalnızken yanımızda olandır. Bir zaman makinasıdır. İnsanı zamanda geçmişe götürür. Her şarkı farklı duygular uyandırıyor bünyemizde.

Hüzün, sevinç, üzüntü, neşe, coşku olur. Felsefi konular ve aşk konusu da işlenir. Bir  hikaye anlatıcısıdır. Şarkı söylemek bilişsel, fiziksel, duygusal ve sosyal bir hareketi getirir. Şarkı söylemek bir haktır.
Birlikte şarkı söyleyebilmek ise, kendi sesini ötekilere katabilmek, bir adım öne çıkmaya çalışmadan, birbirinin eksiğini tamamlayarak bir ezgiyi paylaşmadır. Beraber şarkı söylemek ; insanlara umut, cesaret ve direnç aşılar.

İnsanların birbirine yakınlaştırır.  Sosyal bağları kuvvetlendirir. Birden fazla sesin bir arada tınlamasıdır. Yarattığı toplumsal enerji, hiçbir baskı aygıtıyla da ölçülemez. Yaşamımızda var olan şarkılar ve söyledikleri:

 

Rüzgâr-
Penceremin perdesini
Havalandıran rüzgâr
Denizleri köpük  köpük
Dalgalandıran rüzgar
Gir içeri usul usul
Beni bu dertten kurtar .

Yabancısın buralara
Nerelerden geliyorsun?
Otur dinlen başucuma
Belli ki çok yorulmuşsun .

Bana esmeyi anlat
Bana sevmeyi anlat
Bana esmeyi anlat
Esip geçmeyi anlat.

Anlat ki çözülsün dilim
Ben rüzgarım demeliyim
Rüzgarlığı anlat bana
Senin gibi esmeliyim.

İlhan Şeşen tarafından yazılmış, bestelenmiştir. Grup  Gündoğarken ve Leman Sam'ın seslendirmesiyle hafızalara kazınmıştır. Bu şarkı: Leman Sam'ın Ayak Sesleri albümünde yer aldı.  Daha sonra Grup Gündoğarken tarafından Mest Of  Gündoğarken albümünde de seslendirildi.

Neyi Söyler? Dertli bir insanın rüzgarla dertleşmesini, yalnızlığını ve huzur arayışını dile getirir. Rüzgâr bir dert ortağı olarak görülür, hayatın yorgunluğunu, sevgiyi ve esmenin anlatılmasını ister.

 

Bir Nehir Gibi
Bu aşk bende akar gider hep akar gider
Köpük gibi çağlayarak bir nehir gibi
Ayrılıktan çöker gider hep çöker gider
Çağıl çağıl köpürerek bir nehir gibi.
Bilirim nehirler uzun
Bilirim rüzgâr sonsuz
Duyarım uzak yıldızları
Akarım bir nehir gibi
Gün uyanır mor şafakta bende bir özlem!
Gün kavuşur yıldız yıldız bende bir hasret.
Bir nehir gibi.
Uzak yollar seni bana bana getirir.
Yanık sesler seni söyler hep seni söyler.
Bir nehir gibi
Köpürerek bir nehir gibi
Bilirim nehirler uzun
Bilirim rüzgâr sonsuz
Duyarım uzak yıldızları
Akarım bir nehir gibi.

Şarkının sözleri Zülfü Livaneli'ye aittir; şarkının müziği ise Paul Dwyer ve Andy Clayburn'ının ortak çalışmasıdır. Bu Şarkı: Zülfü Livaneli'nin Saat 4 yoksun albümünde yerini aldı.

Neyi Söyler? Aşkın insanın içindeki durdurulamaz, coşkulu ve aynı zamanda hüzünlü akışını bir nehre benzeterek anlatılır. Şarkıda aşk, hem coşkuyla çağlayan hem de ayrılıklarla çöken kaçınılmaz bir yaşam döngüsü olarak ele alınır.

 

Bir Masaldır Yaşamak
Kör bir kuyuda umut ışığıdır yaşamak.
Düşleri gerçek yapmak,
Gökten yıldızlar çalmak,
Dağlamak kanayan yarayı
Ağlamak doyasıya…
Şarkılı bir masaldır yaşamak
Bir özlem yangınıdır yaşamak
Acısı, derdi çok olsa da
İnan yine de güzel yaşamak
kış gecesinde camlar dolusu buğular
yağmurda güneş görmek,
seni sonra seyretmek,
dağlamak kanayan yarayı
ağlamak doyasıya…

Sözleri: Hakkı Yalçın'a, müziği/bestesi ise Metin Özülkü'ye aittir. Bu şarkı: Sevingül Bahadır 'ın Cana yakın albümünde yer aldı. 

 

Ne Söyler? Hayatın tüm zorluklarına, acılarına ve hayal kırıklıklarına rağmen yaşamın ne kadar değerli ve umut dolu olduğunu anlatır.Nostaljik, hüzünlü ama bir o kadar da insana yaşama sevinci ve teselli verir.

 

Dağlara Doğru
Yastığımda sıcaklığın dururken
tenimde damlacık terin uyurken
uyandık sabahın ilk çığlığıyla!
karıştık gecenin son yıldızına.

İçimde coşkuyla çarpar yüreğim
elimde solgunca yanar fenerim
kuşanıp dağların o heybetine
karıştık gecenin son yıldızına.

Sesimizde soluklanır rüzgarlar
sevdamızda halay tutar ormanlar
üç etekli ak puşulu kadınlar
karışır gecenin son yıldızına.

Söz ve müziği Grup Yorum'a aittir. Bu şarkı Grup Yorum'un Gel ki Şafaklar tutuşsun albümünde yer aldı.  

 

Ne Söyler? Geride bırakılan yoldaştan, sevgiliden veya ev ortamından sabahın erken saatlerinde koparak dağlara yönelen devrimcilerin mücadelesini, doğayla bütünleşen direniş ruhunu, yoldaşlık sevgisini ve özgürlük arayışını dile getirir.

 

Yüreğim Yangınlarda
Yüreğim yangınlarda, başedemedim...
Yar beni terk eylemiş, alışamadım...
Halimi sorma, derdimi sorma,
Her günüm duman oy!
Halimi sorma, derdimi sorma,
Her günüm duman oy!

Saçlarım ağrıyor, sabredemedim...
Dönecek biliyorum, dinletemedim...
Halimi sorma, derdimi sorma,
Her günüm duman oy!
Halimi sorma, derdimi sorma,
Her günüm duman oy!

Söz ve müziği: Efkan Şeşen'e aittir. Şarkı, sanatçının Gün Ağarırken, Yavuz Bingöl'ünde Gülen Az Güle Naz albümlerinde yer aldı. 

 

Ne Söyler? Terk edilmenin ve ayrılığın getirdiği derin bir çaresizliği, sabırsızlığı ve dinmeyen bir iç yangınını anlatır. Şarkı, sevdiği insan tarafından bırakılan bir kişinin yaşadığı ağır duygusal çöküntüyü ve teselli bulamayışını konu alır.

 

 

Ah Sensiz
Güneş küsmüş şavkımıyor ah sensiz
Zerdali güzeli gözlerinle bak bana
Keder eş oldu, yenemiyorum ah sensiz
Baldan tatlı sözlerinle gül bana
Keder eş oldu, yenemiyorum ah sensiz
Baldan tatlı sözlerinle gül bana
Diken sarmış güllerimi, deremiyorum
Gülden nazik ellerini uzat bana
Hasret yanar gecelerim ah sensiz
Davran gülüm, esen yel ol gel bana

Söz ve Müziği Alaaddin Us' a aittir. Bu şarkı Kızılırma'ğın Rüzgarla Gelen,Edip Akbayram'ın İlk Günkü Gibi, Alaaddin Us'un Yaz Gibi Gel albümlerinde yer aldı. 

 

Ne Söyler? Sevgilinin yokluğunda çekilen derin hasreti, yalnızlığı ve acıyı dile getirir. Sevilen kişinin gitmesiyle hayatın bütün neşesini ve rengini kaybettiğini anlatır.

 

Bir Masal Kuşu
Gözlerin hep derinlerde
Kayıp giden bir yıldız gibi
Gözlerin bir hüzün şarkısı.

Bir masal kuşu konar düşlerine
Açılır kapısı çocuk yalnızlığıdır
Kendini dinlemekten yorgun düşmüş
İnsanlar.
Kendi izini arayan umarsız bir dünya
Bak nasıl da sancılı
Bak nasıl da çözülüyor
Bak nasıl da fırtınalı
Yeniden ulaşmak için kendine.

Söz ve Müziği: Metin Kahraman’a aittir. Bu şarkı Metin Kemal Kahraman' ın Deniz Koydum Adını albümünde yer aldı. 

 

Ne Söyler? İnsan ruhunun derin, hüzünlü ve sancılı arayışını, çocukluk masumiyetini ve bireyin kendi özüne yeniden ulaşma çabasını dile getirir.

 

Nerdesin Dostum
Bir hasretin peşindeyim
Dolanır Gönlüm
Derde Saçmış günlerdeyim
Yaralı Ömrüm
Bu cihan içinde
Bir can arar dururum
Yoksun nerdesin dostum.

Kar demedim kış demedim
Kareler çözdüm
Ekmeği böldüm paylaştım
Çareler buldum.
 Başeğmeden Kula secde eyleyen oldum.
Yoksun  nerdesin dostum.

Gülü sevmek zorlu iştir seyrap gününde
Açması yavaş geliştir diken içinde
Aşk bağını gördün ise sevda yürekte
Yoksun nerdesin dostum.

Sözü: Efkan Şeşen'e Müziği: Ercan Polat'a aittir.Bu şarkı Didar Şeşen'in Sitem albümünde yer aldı. 

 

Ne Söyler? Dostluğu, yılların insanları nasıl savurduğunu, geride kalan hasreti ve hesapsız bir yürekle uzatılan ellerin değerini hüzünlü ama umutlu bir dille anlatır.

 

 

Sana Güzel Sevda Demek
Esme rüzgar deli deli
Gönlüm kırık dal gibi
Savursan da elden ele
Diyar diyar gurbete
Sana güzel sevda demek
Yar demek can dost demek
Yangınlarda alev demek
Kor demek can köz demek
Yitik bir akşam gününde
Seher demek yel demek
Sana güzel sevda demek
Yar demek can dost demek.
Gelme üstüme üstüme
Sevdan girdi düşüme
Çağırsan da dilden dile
Kar etmez gül bülbüle.

Sözü ve müziği Erdal Güney’e aittir. Bu şarkı Erdal Güney'in Güney Türküleri ve Bir Kıyıdan albümlerinde yer aldı.   

 

Ne Söyler? Gurbete, yalnızlığa ve yaşamın zorluklarına rağmen içten içe yaşatılan derin bir aşkı, yâr olgusuyla bütünleşen sarsılmaz bir bağlılığı ve içsel direnişi dile getirir.

 

 

Ege
Ege köpürür hasret türküleriyle
Sen ey mavi gözlü ak topuklu
Homeros yüreğinle
Sen ey mavi gözlü ak topuklu
Bedrettin yüreğinle
Sen çekersin başını sirtakinin, halayın yakamoz mendilinle
Girmesin aramıza kin kokulu bayraklar.
Ege'nin yüreğinde
Emekten bir bayrak var
Ege köpürür emek türküleriyle
Sen ey mavi gözlü ak topuklu
Homeros yüreğinle.
Silersin alnını iki yakanın güneşin, işçinin, ırgatın
Sen ey mavi gözlü ak topuklu
Bedrettin yüreğinle
Sen çekersin başını sirtakinin, halayın yakamoz mendilinle
Girmesin aramıza kin kokulu bayraklar
Ege'nin yüreğinde
Sevgiden bir bayrak var.

Sözü ve Müziği Kutup Yıldızı grubuna aittir. Bu şarkı Grup Kutup Yıldızı' nın Şarkılarımız ve Durmak Yok albümlerinde yer aldı.

Ne Söyler? Ege coğrafyasının tarihi, kültürel kökleri, barış özlemi ve ayrılık acısı üzerine kurulmuş politik-lirik bir anlatıdır. Tarihsel bir saygı duruşuna da vurgu yapar.Halkların ortak yaşam iradesine adanmış bir hasreti de dillendirir.

 

GEL
Yollarında yandı yıllar gel gel gel.
Bırakma ellerimi elinde kalsın
Söylenmedik türkülerin dilimde kalsın.
Ayrılığın kalleşliği ölümde kalsın
Duvarlar buza durdu gel gel gel.
Geç de olsan güç de olsan düş te olsan gel
Türkülerle oyunlarla halaylarla gel
Gel canım gel gülüm gel yarim gel
Yürek dağ sevdam  sevdam yanardağ
İçim yanar başımda kar baharlarla gel
Elvan elvan burcu burcu sevdalarla gel
Gel canım gel gülüm sevdadaşım gel.

 

 

Sözü ve Müziği Sadık Gürbüz'e aittir. Bu şarkı Sadık Gürbüz'ün Turna telinden albümünde yer aldı.  

 

Ne Söyler? Zamana meydan okuyan derin bir özlemi, sarsılmaz bir sevdayı ve kavuşma umudunu anlatır.Ayrılığın getirdiği soğukluğu ve buna karşı direnen sıcak bir daveti de işler.

 

 

Esen Rüzgar

Daha kaç köyden sürülsün insan
Adam oluncaya dek!
Daha kaç derya dolaşsın martı
Bulsam diye bir tünek.
Daha kaç toptan atılsın gülle
Harp toptan kalkıncaya dek
Cevabı, dostum, rüzgârda bunun
Cevabı esen rüzgârda.

Daha kaç yıl kök salsın ağaç
Bahar açıncaya dek
Daha kaç yıl kök söksün bu halk
Yerin bulsun diye hak
Daha kaç aydın ışığı görüp
Görmezlikten gelecek
Cevabı, dostum, rüzgârda bunun
Cevabı esen rüzgârda.

Daha kaç can canından geçecek
Cana yetinceye dek
Daha kaç el boş açılsın göğe
Göğermedikçe yürek
Daha kaç teller kopsun sazlardan
Bu ses duyuluncaya dek
Cevabı, dostum, rüzgârda bunun
Cevabı esen rüzgârda.

Sözü ve Müziği Bob Dylan'a aittir. Bu şarkı Ruhi Su'nun Beydağı'nın Başı ve Sevinç Eratalay'ın Dost Kokusu - Dost Selamı albümlerinde yer aldı.

Ne söyler? İnsanlığın şiddete ve silahlara karşı duyduğu tepkiyi dile getirir. Halkın uğradığı haksızlıkları ve ezilmişliği de anlatır. Toplumsal acılar karşısında susan, adaletsizliği görmezden gelen aydınlara eleştirel bir gözle bakar.

 

Olmaz Olsun (Yaşanılan)
Yıllar var ki yaşanılan
Sevgilerden çok uzak
Yıllar var ki mutluluğa
Örülü tuzak.

Olmaz olsun olmaz olsun
Bu karanlık olmaz olsun
Yüreğimiz yüreğimiz
Sevgiyle dolsun.

Sevdalıydık sevdalıydık
Yaşamaya sevdalıydık
Yangınların arasında
Dostluğu andık.

Olmaz olsun olmaz olsun
Bu karanlık olmaz olsun
Yüreğimiz yüreğimiz
Sevgiyle dolsun.

Deli bir rüzgardı sanki
Gelip geçen o yıllar
Acı acı içimizde
Kanayan yıllar.

Sözü ve müziği Ferhat Tunç'a aittir. Bu şarkı, Ferhat Tunç'un Şarkılarım Tanıktır, İstanbul konserleri 2 (Yaşanılan) Banu  Kırbağ'ın Sevdalardayım albümlerinde yer aldı.

Ne söyler? Zorluklar, baskılar ve acılarla dolu karanlık dönemlere rağmen sevgiyi, dostluğu ve yaşama bağlılığı savunur. Yaşanan toplumsal acıların insan ruhunda bıraktığı izleri de ele alır, umudun ve insani değerlerin kaybolmaması gerektiği çağrısını da yapar.

 

Hasret
Ter döküyor dört duvar terdense beklerim bir gün mutlaka
Ters dönecek anahtarlar bir gün elbet çıkacaksın ışığa
Sen aydınlığa ben sana hasret
Gel eritir demirleri bendeki ateş

Birgün açılır açılmaz sandığın kapılar vurunca Güneş
Bir karanlık daha erişir güne saat neredeyse beş
Sen aydınlığa ben sana hasret
Gel eritir demirleri bendeki ateş

Gün bizim Güneş bizim göğsümüze ateş bizim
Elele olduğumuz o gün gülmek bizim
Dün bizim yarın bizim yana yana sevmek bizim
Hasrete vurduğumuz göz göz yürek bizim

Süsledim gelin misali gençliğimi sandığıma kaldırdım
Sensiz geçen yılları sildirdim sana yeni zamana aldırdım
Sen aydınlığa ben sana hasret
Gel eritir demirleri bendeki ateş

Gün bizim Güneş bizim göğsümüze ateş bizim
Elele olduğumuz o gün gülmek bizim
Dün bizim yarın bizim yana yana sevmek bizim Hasrete vurduğumuz göz göz yürek bizim   

 

Sözü: Aysel Gürel'e Müziği: Attila Özdemiroğlu'na aittir. Bu şarkı, Sezen Aksu' nun 88 stüdyo albümünde yer aldı.  

 

Ne söyler? Dört duvar ardındakine duyulan derin hasreti, sabırla aydınlık yarınlara olan sarsılmaz umudu anlatır. Kavuşma gününü düşünen dirençli bir ruh halini de yansıtır.

Devamı var

 

Özgür Karakaya 

ozgur694@hotmail.com 

 

 

 

---

Yazıyı Tavsiye Et ♫

Yorumlar

---

Bu yazıya henüz yorum yapılmadı.

Yorumları okumak yada yorum yazmak için sisteme giriniz.