Yazılar

Milli Bayramlarda Orkestraları Yerli Şefler Yönetmeli!Sayı: 2007 - 20.04.2026

Önümüdeki Perşembe günü Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışının 106. yıl dönümüne idrak edeceğiz. Cumhuriyetimizin kurucusu Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün ülkemizin çocuklarına hediye ettiği, dünyadaki tek çocuk bayramı olma özelliği ile biricik olan bu bayram ülkemizde ve yurtdışı temsilciliklerimizde törenlerle kutlanacaktır.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Senfoni Orkestraları bu kutlu günü hazırladıkları konserler çerçevesinde kutlayacakları hazırladıkları programlar ile açıklanmıştır. 

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile birlikte beş bölge orkestrasının açıklanan resmi programlarına bakıldığında, iki bölge orkestrasını bu kutlu günde yabancı şefler yönetirken, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile birlikte diğer üç orkestranın konserlerini yerli şefler tarafından yönetileceğini görüyoruz.

Bugün itibarıyla başlayacak ve hafta sonuna kadar ’23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı Haftası’ olarak kutlanacak bu hafta içinde gerçekleşen Devlet Senfoni Orkestraları konserlerinde; 24 Nisan 2026 Cuma günü saat: 20.00’deki Çukurova Devlet Senfoni Orkestrası konserinde orkestrayı Azerbaycanlı şef Valid Agayev, yine 24 Nisan 2026 Cuma günü saat: 20.00’deki İzmir Devlet Senfoni Orkestrası konserinde orkestrayı İngiliz şef Howard Griffiths yönetecek.

Açıklanan resmi programa göre Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın 23 Nisan 2026 Perşembe günü saat:19.00’daki konserini şef Cemi’i Can Deliorman, İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası’nın 23 Nisan 2026 Perşembe günü saat: 18.00’deki konserini şef Hasan Niyazi Tura, Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası’nın 23 Nisan 2026 Perşembe günü saat:18.00’deki konserini şef Tolga Saviş ve son olarak Antalya Devlet Senfoni Orkestrası’nın 23 Nisan 2026 Perşembe günü saat: 20.30’deki konseri Şef Oğuzhan Kavruk yönetecek.

Bir bilanço çıkaracak olursak, bu kutlu günde iki devlet orkestrasını yabancı şefler yönetirken, dört devlet orkestrasını yerli şefler yönetecek.

‘Bunda ne var?’ diye sorabilirsiniz. Hemen yanıtlayayım: Milli bayramlarımızın kutlandığı günlerde düzenlenen devlet senfoni orkestraları konserlerini mutlaka ve mutlaka yerli şefler yönetmelidir ve konser programları teamüllerin dışına çıkılarak sulandırılmamalıdır. Bu durum özel senfoni ve filarmoni orkestralarında da aynen uygulanmalıdır.

İzmir ve Çukurova Devlet Senfoni Orkestraları bu kutlu günde neden yabancı şefler tarafından yönetiliyor?

Ülkemizin CSO’dan sonra gelen orkestrası olan İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası’nın bu kutlu günde konseri neden öğleden sonra 15.00’de? Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası’nın da aynı şekilde konseri bu kutlu günde neden akşam üzeri saat 18.00’de?

Bu konuda değinmeden önce yerli şefler konusu üzerine fikrimi açıklayayım:

Milli ulusal bayram günlerinde senfoni orkestralarını yerli şefler yönetmeli tezimin temelinde, milli ulusal bayramların tüm ulusu ilgilendirmesiyle birlikte,  klasik müzikte yerli şefler, uluslararası standartlardaki teknik beceriyi ve müziksel zevki; yerel kültürün estetik anlayışı ve duygusal derinliği ile birleştirerek özgün yorumlar ortaya koymak açısında kritik bir role sahiptirler. Yani yerli şefler, teknik yönetimden kültürel aktarıma kadar çeşitli alanlarda kendilerini göstermek açısından çok büyük bir önem arzedeler.

Yerli şefler müziğin uluslararası ciddi yapısına uygun bir disiplini sağlarken, aynı zamanda eserin ruhuna uygun bir yönetim gösterirken buna uygun beden dilini de ortaya da koyarak icra edilen eseri, dinleyicinin  gözleminde zenginleştirirler.

Yerli şefler, orkestranın repertuarını oluştururken yerel bestecilere ve kültürel mirasa yer vererek özellikle yerli (Türk) bestecilerin eserlerinin uluslararası platformlarda tanınmasına önemli ölçüde katkı sağlarlar.

Bir orkestra şefi, yönettiği orkestra ortalama 28 çeşit enstrümanın farklı tondaki ve şiddetteki sesini aynı anda ayırt edip dengeyi sağlayan kişi olarak, yerli orkestra şefleri bu karmaşık yönetimi yerli dinleyicinin kültürel gustosu ile birleştirmekte önemli rol oynar.

Sahnenin uluslararası teamüllerini bilen yerli şefler, varsa koro sanatçısı ve tabii orkestra ile dinleyici arasında köprü kurarak doğru jest ve mimiklerle icra edilen eserin duygusunu dinleyiciye aktaran şeflerdir.

Açıklanan programlarda belirtildiği üzere dört devlet senfoni orkestramız 23 Nisan Ulusal egemenlik ve Çocuk Bayramı konserlerinde orkestraları yönetmek üzere sahne alacaklardır.

Senfonik müzikte yerli şefin varlığı, sadece orkestrayı yönetmenin ötesinde, ülkenin müzik kültürünün dünyadaki ‘sesi’ ve ‘vitrini’ olması açısından stratejik bir öneme sahip olması önemli bir gerekliliktir. Senfonik müzik dünyada bir dildir. Bu nedenle o dilin kültürünü soluyarak büyümüş bir yerli şef tarafından yorumlanmalıdır. Zira yerli şefler ülkemizin bestecilerine ait eserleri kayıt projelerinde önceleyerek milli bir müzik hafızası oluşturma sorumululuğunda olamalılar ki, sahnede o müziği icra ederken gösterdikleri yönetimle ülkenin önemli şefleri arasına girmelidirler.

Yerli bir şefin başarılı olması o ülkenin konservatuar öğrencileri ve genç müzisyenleri için somut bir hedef oluşturur kuşkusuz.Yerli bir şefin, daha başka deyimle ‘bizden birini’ prestijli bir orkestrayı yönetirken görmek, yerel müzik eğitiminin motivasyonunu ve standartlarını çağdaş üst değerlere taşır!

Yerli şefler devlet senfoni orkestralarında ortaya koydukları icra ve yönetim ile, o devlet senfoni orkestrasının sanat politikasını ülkenin kültürel gerçekleriyle uyumlu yürümesini sağlar! Çünkü yerel şef eseri seslendirecek olan sanatçının ve seslendirilen eseri dinleyecek olan dinleyicinin karekterini, davranışlarını ve beklentilerini bilir ve buna göre repertuar belirlemede evresel ile yerelin dengede tutulmasını sağlar!

Çağdaş Türk Müziği eselerinin kendi yönetimlerinde seslendirilmesi sonucunda elde edilecek başarısı uluslararası standartlar tarafından gözlemlendiği düşünüldüğünde, söz konusu eserlerin uluslararası sahnelerde seslendirilmesinin yolunun açılmasında önemli bir etkendir.

Öte yandan dünyanın tek çocuk bayramında yerli şeflerimiz tarafından yönetilen kimi devlet senfoni orkestralarımızda matine anlayışla belirlenen konser saatleri, bugün için gereksizdir diye düşünüyorum. Çünkü suare olarak gerçekleştirilecek konserlerde velileri ile konsere gelecek olan o kutlu günün sahibi çocuklar, konser dinlemeden tutun salona giriş ve salonda bulunma adabına kadar bir çok davranışı o konser salonunun atmosferinde gözlemleyip kendilerini eğitme imkanı bulacaklardır. Bence bu husus önemlidir!

Buraya kadar yazdığım nedenler ve tespitlerden dolayı özellikle ulusal milli bayramlarımızın kutlandığı kutlu günlerde orkestralarımızı yerli şeflerin yönetmesi çok önemlidir. Ancak yerli şefin yer alması yukarıda yazdığım özellikleri taşımıyorsa tek başına tabii ki bir şey ifade etmemektedir! Suare olarak gerçekleştirilecek konser günün anlam ve önemini açısından çok önemli bir uygulama olacaktır!

Müfit Semih Baylan

Editör

Yazıyı Tavsiye Et ♫

Yorumlar

Bu yazıya henüz yorum yapılmadı.

Yorumları okumak yada yorum yazmak için sisteme giriniz.