Kullanıcı Adı Şifre
Üye olmak istiyorum!                Şifremi unuttum!
Yıl: 15
Sayı: 1762




Güzel Sanatlar Fakülteleri ve benzeri okulların yetenek giriş sınavlarının YÖK tarafından kaldırılması konusunda ne düşünüyorsunuz?

Kaldırılması doğru bir karar, Katılıyorum.
Kaldırılması yanlış bir karar, Katılmıyorum.

Sonuçları gör

Geçmişteki Anketler



 
Tavsiye Adresleri
Birden fazla adresi enter tuşunu kullanarak alt alta ekleyebilirsiniz.
 
E-Posta Adresiniz
Adınız Soyadınız
Notunuz
 
 








Şu an 23 müzisyen gazete okuyor
 
 
Ahmet Makal
 
 
Yayımlanan Sayı : 1165

Podyumun Büyük, Yaşlı Ustası Bernard Haitink - 11.02.2011





İngilizcedeki “grand old man” deyimini tüm nüans ve çağşımlarıyla dilimize çevirmek güç. Ancak, bir zanaat ya da sanatçı için kullanıldığında, deyimi “büyük, yaşlı usta” şeklinde anlamlandırmak mümkün. Bu anlamda deyim, bir gelenek içerisinde olgunlaşıp ustalaşarak, mesleğinin zirvesine ulaşan, kıdemli, ifade yerindeyse o mesleğin piri olarak nitelendirilebilecek kişilere atıfta bulunuyor. Orkestra şefleri söz konusu olduğunda, günümüzde 81 yaşında olan Bernard Haitink, kanımızca bu deyimi en çok hak eden birkaç kişiden biri, belki de birincisidir. Andante’nin bu sayısındaki “Yorumlar Yorumcular” köşemizi, yaşamı, sanatı ve kayıtlarıyla, bu büyük şefe ayırıyoruz.

Haitink’in Ya
şamı
1929 yılında Amsterdam’da doğan Bernard Haitink, çocukken almaya başladığı keman derslerine Amsterdam Konservatuarı’nda devam etti. Hollanda Radyo Senfoni Orkestrası’na keman sanatçısı olarak katılan Haitink, 1954-55 yıllarında Ferdinand Leitner’den orkestra şefliği dersleri aldı. 1955’te Hollanda Radyo Birliği’ne ikinci şef olarak atandı ve ülkedeki radyo orkestralarıyla konserler vermeye başladı. 1956’da bir konserde Giulini’nin yerine Concertgebouw Orkestrası’nı yönetmesi, sanatçının kariyerinde önemli bir dönüm noktası oldu. 1957’de Hollanda Radyo Filarmoni Orkestrası’nın şefliğine atanan Haitink, bunu izleyen dönemlerde değişik ülkelerde farklı orkestralarla podyuma çıktı. Eduard van Beinum’un ölümü üzerine 1961’de Eugen Jochum birlikte ortaklaşa Concertgebouw Orkestrası’nın birinci şefliğine getirilen Haitink, bu görevi 1963’ten itibaren tek başına üstlendi, tâ ki 1987 yılında orkestra yönetimiyle bir anlaşmazlığa düşene kadar. Sanatçı, gene 1963’te Londra Filarmoni Orkestrası’nın konuk şefliğini, 1967’de ise birinci şefliğini üstlendi. 1972’de ilk defa Mozart’ın Saraydan Kız Kaçırma operasıyla Glyndebourne Festivali’ne katılan Haitink, 1977-88 döneminde ise festivalin birinci şefliğini üstlendi. Sanatçı bu dönemde yoğun bir biçimde Alman, İngiliz ve Rus operalarıyla haşır neşir oldu. Haitink, 1987-2002 döneminde de Londra Krallık Opera Evi’nin birinci şefliği görevini yürüttü. Sanatçı, 2002’de Dresden Devlet Orkestrası’nın, 2006’da ise Chicago Senfoni Orkestrası’nın birinci şefliğini üstlendi. 2002 yılında, Concertgebouw Orkestrası’nın onursal şefi olarak ilan edilen Haitink, organik ilişkiler kurduğu orkestralar yanında Berlin Filarmoni’den Viyana Filarmoni’ye, Boston Senfoni Orkestrası’na kadar yeryüzünün en önde gelen topluluklarıyla konserler verdi, kayıtlar yaptı. Sanatçı, günümüzde de ileri yaşına ve sağlık sorunlarına karşılık, daha nadir olmakla birlikte konserler vermeye devam ediyor. Haitink, ülkesi Hollanda’da ve birçok ülkede önemli ödüllere ve nişanlara lâyık görüldü.

Haitink’in Sanatı
Haitink, genel çizgileriyle de
ğerlendirildiğinde Nikisch’ten Weingartner’e, oradan da uzun yıllar yönettiği Concertgebouw Orkestrası’nın efsanevi şefleri Mengelberg ve van Beinum’a kadar uzanan büyük Avrupa orkestra yöneticiliği geleneğinin mirasçısıdır. Bu miras, Haitink için bu müzikal geleneğin zenginliği açısından çok büyük bir avantajdır. Ama diğer taraftan, bu büyük şeflerin gölgesinde kalma tehlikesinden dolayı da büyük bir dezavantajdır. Haitink gerçekten de kendisini önceleyen ustalarına göre daha az karizmatik görünmektedir. Ama şefliği, yaptığı müzik ve kayıtları değerlendirildiğinde, o kendinden emin ve her zaman güvenilirdir. Haitink’in gerek icralarında, gerekse podyum davranışlarında en ayırdedici özelliklerinden biri, sadelik ve nesnelliktir. O, ölçülü, gösterişten uzak yaklaşımıyla, kendisini ya da orkestrasının virtüözitesini değil, müziği ön plana çıkarmaktadır. Haitink, yorumda aşırı öznelliklerden uzak, güçlü, dengeli, yapmacıksız ve abartısız bir yaklaşıma sahiptir. Örneğin ustası olduğu Mahler söz konusu olduğunda, Bernstein ya da Solti’nin daha yoğun, dramatik ve öznel yorumlarından mümkün olduğunca uzak dururken, besteciye ve partisyona daha yüksek bir sadakat göstermektedir. Haitink’in az aşağıda değerlendireceğimiz kayıtları, bu yaklaşımın günümüzde de yaşamaya devam eden tanıklarıdır. Kuşkusuz, Haitink’in orkestra şefi olarak başarılarında müzik tarihinin en büyük orkestralarından biri olan Concertgebouw Orkestrası’nın ve çalışğı diğer seçkin orkestraların da payı vardır. Ama şu rahatlıkla söylenebilir ki, Mengelberg ve van Beinum’dan miras kalan bu büyük orkestra, Haitink’in döneminde de orkestralar ligindeki seçkin yerini en azından korumaya devam etmiştir. John Holmes, “Orkestra Şefleri” isimli kitabında, bir orkestra yöneticisini “büyük” kılan nitelikler üzerinde dururken, büyüklüğü “müziğin inandırıcı bir vukufla, derinlikle icra edilmesi” olarak tanımlamaktadır. Tanım buysa, Haitink hiç şüphesiz büyük bir şeftir.

Haitink’in Repertuvarı ve Kayıtları
Haitink’in repertuvarı, geleneklerinden geldi
ği büyük şefler gibi, daha çok senfonik eserlerden oluşuyordu. Ama o, kendi sınırlarına da sahipti ve repertuvarında örneğin barok müziğe pek yer vermezdi. 20. yüzyılın öncü bestecileri ve eserleri açısından bakıldığında da Haitink; bir Boulez, hatta bir Abbado değildi. Repertuvarında Debussy, Stravinsky gibi bazı 20. yüzyıl bestecileri yer almakla birlikte, o bunların ötesine geçmedi. Ama Debussy’nin orkestra eserlerinden yaptığı kayıtlar o kadar başarılıydı ki, ünlü İngiliz müzik dergisi Gramophone, onun aşağıdaki listemizde de yer verdiğimiz bu icralarını, tüm zamanların en iyi 100 kaydı arasında değerlendirmekteydi. Haitink, müzik tarihinin en çok kayıt yapan şeflerinden biriydi. Bunda, kuşkusuz, müzik ve kayıt endüstrisinin en canlı olduğu dönemlerde yaşamasının da payı bulunuyor. Sanatçı, başlangıçta kayıtlarını daha çok Concertgebouw Orkestrası ile birlikte ve Philips firması için gerçekleştirdi. Bunu daha sonraki dönemlerde özellikle Decca ve EMI için, birçok orkestrayla yaptığı kayıtlar izledi. Haitink’in tüm kayıtları değerlendirildiğinde, aklımıza öncelikle sanatçının 1990’lı yıllarda Philips tarafından çıkarılan “toplu senfoni” edisyonu geliyor. Kişisel koleksiyonumuzda bulundurmaktan mutluluk duyduğumuz ve günümüzde mevcut olmayan bu 36 CD’lik sette Beethoven, Brahms, Bruckner, Çaykovski, Mahler ve Schumann’ın tüm senfonileri yer alıyor. Bu kayıtların tamamını beğenmekle birlikte, sanatçının aşağıdaki kısa listemizde de yer verdiğimiz Bruckner ve Mahler kayıtlarını her koleksiyonda bulunması gereken icralar olarak en üst düzeyde değerlendiriyoruz. Sanatçı son yıllarda, canlı olarak yapılan kayıtlarda bu ve diğer eserleri LSO Live etiketi altında Londra Senfoni (özellikle Beethoven ve Brahms’ın tüm senfonileri), LPO Live etiketi altında Londra Filarmoni ve Chicago Resound etiketi altında Chicago Senfoni Orkestrası (özellikle Mahler ve Bruckner senfonileri) ile tekrar seslendiriyor ve kayda alıyor. Haitink, kanımızca Abbado, Previn gibi birkaç isimle birlikte döneminin en iyi eşlikçilerinden biriydi ve bu nedenle de birçok önemli sanatçı tarafından konçerto kayıtlarında tercih edildi. Brendel, Perahia ve Schiff’le yaptığı toplu Beethoven, Arrau ile yaptığı Brahms ve Ashkenazy ile yaptığı Rachmaninov piyano konçertosu kayıtları, bunlar arasında başta geliyor. Haitink’in yaşamının değişik dönemlerinde yapmış olduğu kayıtlar, müzik endüstrisinin en önemli ödüllerine defalarca lâyık görüldü.

Haitink, ba
şlangıçta daha çok senfonik eserlerden oluşan repertuvarına, zaman içerisinde, özellikle İngiltere’deki opera yöneticiliği deneyimlerinin bir sonucu olarak, çeşitli bestecilerin operalarını ekledi. Başlangıçta daha çok Mozart (da Ponte operaları ve Sihirli Flüt), Strauss (Daphne, Güllü Şövalye) ve Wagner’in (Nibelungen Yüzüğü, Tannhäuser) operalarından oluşan bu repertuvar ağırlıklı olarak EMI için kayda alındı. Sanatçı bu Alman operalarına daha sonra İngiliz, Fransız, Çek bestecilerin operalarını ekledi. Buna karşılık, İtalyan operasından ancak sınırlı sayıda eser bu repertuvarda yer bulabildi. Sanatçının birçok opera kaydını CD kayıtları yanında, DVD olarak da bulmak ve edinmek mümkün. Aşağıdaki kısa DVD listemizde bu kayıtlardan bazılarına, özellikle de Glyndebourne Festival Operası kayıtlarına yer veriyoruz. Sanatçının Berlin Filarmoni ile yaptığı Mahler senfoni kayıtlarının DVD’leri ise şu anda piyasada mevcut değil. Podyumun büyük, yaşlı ustasına uzun ömürler; siz sevgili Andante okurlarına ise iyi dinleme ve izlemeler diliyoruz… 

Meraklısı 
İçin Haitink Kayıtları

Eserlerin kayıt tarihleri parantez içerisinde verilmektedir. 

PHILIPS 4420732 (5 CD);  Beethoven: Tüm senfoniler / Krallık Concertgebouw O. (1985-1987)

PHILIPS 4420682 (4 CD); Brahms: Tüm senfoniler (& orkestra eserleri) / Krallık Concertgebouw O. (1970-1980)

EMI 5091562 (2 CD); Britten: Peter Grimes / Rolfe Johnson – Lott – Allen – Krallık Opera Evi Koro ve O., Covent Garden (1992)

PHILIPS 4756740 (9 CD); Bruckner: Tüm senfoniler / Krallık Concertgebouw O. (1960-1972)

PHILIPS 4387422 (2 CD); Debussy: Orkestra eserleri / Krallık Concertgebouw O. (1976-1979)

NAIVE V4923 (3 CD); Debussy: Pelleas et Melisande / von Otter – Holzmair – Naouri – Fransız Radyosu Korosu – Fransız Ulusal O. (2000)

DECCA 4782309 (4 CD); Liszt: Tüm senfonik
şiirler / Londra Filarmoni O.

PHILIPS 4420502 (10 CD); Mahler: Tüm senfoniler / Krallık Concertgebouw O. (1962-1971)

EMI 3586122 (3 CD); R. Strauss: Güllü
Şövalye / Kanawa – von Otter – Hendricks – Rydl – Dresden Devlet Operası Korosu – Dresden Devlet O. (1990)

DECCA 4757413 (11 CD);
Şostakoviç: Tüm senfoniler / Krallık Concertgebouw O. – Londra Filarmoni O. (1977-1984)

EMI 5860262 (7 CD); Vaughan Williams: Tüm senfoniler (& orkestra eserleri) / Londra Filarmoni O. (1984-1997)

EMI 5194792 (14 CD); Wagner: Nibelungen Yüzü
ğü / Bavyera Radyosu Senfoni O. ve Korosu (1988-1991) 

Meraklısı 
İçin Haitink Opera DVD’leri 

Arthaus 101099; Beethoven: Fidelio / Söderström – Appelgren – Gale – Glyndebourne Korosu ve Londra Filarmoni O. (1979)

Warner 5046787902; Britten: Albert Herring / Graham-Hall – Opie – Jrigby – Glyndebourne Korosu ve Londra Filarmoni O. (1985)

Warner 0630140132; Mozart: Figaro’nun Dü
ğünü / Finley – Schmidt – Fleming – Hagley – Glyndebourne Korosu ve Londra Filarmoni O. (1994)

Warner 5046739222; Mozart: Idomeneo / Nunn – Hadley – Napier – Langridge – Kenny – Vaness – Glyndebourne Korosu ve Londra Filarmoni O. (1983)

Opus Arte OA0812D; Verdi: Falstaff / Terfel – Frontali – Tarver – Legatte – Hoare – Frittoli – Krallık Opera Evi Koro ve O., Covent Garden (1999)

Andante Dergisi 47. sayısında yayımlanmıştır.

 

 

0 adet yorum yazılmıştır. Yorumları okumak yada yorum yazmak için sisteme giriniz.



Yazıyı Tavsiye Et
 
Tavsiye Adresleri


Birden fazla adresi enter tuşunu kullanarak alt alta ekleyebilirsiniz.

E-Posta Adresiniz
Adınız Soyadınız
Notunuz

Tüm Hakları Saklıdır © 2005-2020