Kullanıcı Adı Şifre
Üye olmak istiyorum!                Şifremi unuttum!
Yıl: 15
Sayı: 1762




Güzel Sanatlar Fakülteleri ve benzeri okulların yetenek giriş sınavlarının YÖK tarafından kaldırılması konusunda ne düşünüyorsunuz?

Kaldırılması doğru bir karar, Katılıyorum.
Kaldırılması yanlış bir karar, Katılmıyorum.

Sonuçları gör

Geçmişteki Anketler



 
Tavsiye Adresleri
Birden fazla adresi enter tuşunu kullanarak alt alta ekleyebilirsiniz.
 
E-Posta Adresiniz
Adınız Soyadınız
Notunuz
 
 








Şu an 26 müzisyen gazete okuyor
 
 
Ali Yakıcı
 
 
Yayımlanan Sayı :

Havada Kar Sesi Var ya da Türkülere Eleştirel Bir Bakış (3. Bölüm) - 22.06.2007





Yine bir Keskin türküsünde;

Ankara'yla şu Keskin'in arası
Arasına kara duman durası
Çok doktorlar gezdim yokmuş çaresi
Söyleyin anama anam ağlasın
Babamın oğlu var beni neylesin(Özbek 1975:279)

dizeleriyle başka bir diyara gelin olarak giden, bu nedenle genç kızlığını yaşadığı sıcak ortamdan ve aile ocağından ayrı düşen bir kadının özlemi dile getirilmektedir. Aynı zamanda "babamın oğlu var beni neylesin" sözleriyle Anadolu insanının erkek çocuğuna daha fazla değer verme ya da kız çocuğuna tercih etme gibi özellikleri vurgulanmaktadır. Bu gerçek bilinirken bazı yorumlarda aynı dizenin "Babamın kızı var beni neylesin'' biçiminde söylenmesi anlaşılır gibi değil.

Bir Emirdağ türküsü vardır:

"Al Fadimem, bal Fadimem
Yanakları gül Fadimem
Uyan uyan sabah oldu
Namazını kıl Fadimem "

TRT repertuvarı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Türk Halk Müziği arşivinde yukardaki biçimiyle kayıtlı olan ve icra edilen Emirdağ türküsündeki bu dörtlüğün son dizesinin zaman zaman değiştirilerek söylendiğine tanık oluruz. Bu değiştirme işi ya "Su başına gel Fadimem", ya "Çeşme başına gel Fadimem", ya da "Elin yüzün yu Fadimem" vb. şekillerdedir. Folklor ürünlerinde ve bu ürünlerin önemli bir bölümünü oluşturan müzik alanında belirli bir değişim sürecinin yaşandığı, belirli varyantlaşmaların olduğu bilinmektedir. Fakat bu durum geniş bir zaman dilimi içinde ve farklı gelenek, görenek ve inançların yaşandığı daha büyük bir coğrafyada söz konusu olmaktadır. Örneğin bu türkü, Beserabya'da yaşayan bir Gagauz gelini olan Fadime'yi dile getirmiş olsa ve türkünün derlendiği yer de Komrat yöresi olsaydı, son iki dize;

Uyan uyan sabah oldu
Çan sesine gel Fadimem

biçiminde olabilirdi, hatta böylesi daha uygun olurdu.

Emirdağ yöresine ait olduğu belirtilerek söylenen "Fadimem" türküsündeki "Namazım kıl Fadimem" ifadesiyle türküde adı geçen kadının hem namaz için gerekli abdesti alarak elini yüzünü yıkaması sonucu sabah temizliği sağlanacak, hem de yöre inanışına göre evin gelininin namaz kılarak işe başlamasıyla hem işlerin akışı hızlanacak, hem de yapılan işlerden bereketli bir sonuç elde edilecektir. Anadolunun büyük bir bölümünde "çeşmeye gitmek", "suya gitmek" yadsınamaz bir yaşama biçimi, bir gelenektir. Kova, helke, testi ya da güğümlerle çeşmeden su taşıyarak evin su ihtiyacını karşılama işini de "kadın"ın üstlenmesinden kaynaklanan bu hayat tarzı, zamanla genç kız ve erkeklerin birbirlerini gördükleri, evliliklerin ilk adımının atıldığı, çeşme başı ya da çay başı sohbetleriyle iletişimin yaşandığı bir geleneğe dönüşmüştür. Ama bu su taşımalar, bu buluşmalar, bu görüşmeler, bu konuşmalar sabahın erken saatlerinde, iş güç zamanında değil, işin gücün bitirildiği daha geç bir vakitte gerçekleştirilmekteydi. Bu bakımdan, ister ideolojik olsun, ister zülfüyâra dokunmamak adına olsun, ister öylesine olsun türkünün ortamına saygı duyularak otantikliğinin bozulmaması gerektiği düşüncesindeyiz.

Türkülerin okunması ve dinlenmesindeki incelik ve ayrıntılar üzerine birçok türkü sever duygularını dile getirmiştir. Hatta bazıları bunu genç kız ve oğlan babalarına "tembih" derecesine vardırmıştır:

"Ey gelinlik çağına ermiş genç kızların titrek yürekli babaları; birAvşar barağı değilse bile sıradan bir Anadolu türküsünü kaş göz yarmadan okuyabildiğinden emin olmadığınız hiçbir delikanlıya yavrunuzu emanet etmeyiniz.

Ve ey alenen pilava kaşık saplayacak kertede gemi azıya almış koçak erlerin bahtiyar babalan; evladınıza layık görüp evinize gelin diye getirdiğiniz hanımefendinin belki bir Yozgat sürmelisi değilse bile, sıradan bir kına havasını kaş göz yarmadan okuyabildiğine kani olmadığınız hiçbir güzele koç yiğidinizi kurban etmeyiniz!” (Alkan 1997: 244)

Bu durumda öncelikli olarak yapılması gereken, türküleri otantik biçimleriyle değerlendirmek, değişik yöntem ve enstrümanlarla icra edilmiş olsa da ruhunu incitmemek, kelimeleriyle oynamamak, her şeyden önemlisi onlardaki "kar sesi"ni duyabilmek, bu duygu ve estetik anlayışla onları söylemek ve dinlemek olmalıdır.

KAYNAKLAR

Alkan, Turan; Yatağına Kırgın Irmaklar, istanbul 199 Ötüken Yayınevi.
Dizdaroğlu, Hikmet, "Halk Şiirinde Türler", Türk Di Türk Halk Edebiyatı Özel Sayısı, 207, Aralık 1968.
Coşkun Elçin, Armağan; Muzaffer Sartsözen Hayatı, Ese leri, Çalışmaları, Ankara 1997, Kültür Bakanlığı Yayınlan.
Esen, Ahmet Şükrü, Anadolu Türküleri, Yay. Haz: Perte Naili BoratavFuat Özdemir, Ankara 1986, Türkiye İş sı Yayını.
Güngör, Nazife; ArabeskSosyokültürel Açıdan A Müzik, Ankara 1990, Bilgi Yayınevi.
Köprülü, Fuat; Edebiyat Araştırmaları, Ankara 1 Türk Tarih Kurumu Yayını.
Kunos, îgnacz; Türk Halk Türküleri, Haz. Ali Osman Öztürk, İstanbul, 1998, Türkiye İş Bankası Yayını.
Kurnaz, Cemal; Türküden Şiire, Ankara 2003, Bizim Büro Yayınları.
Öztelli, Cahit; Halk Türküleri, Ankara 1969, Varlık Yayınlan
Öztelli, Cahit; Halk Türküleri Evlerinin Önü, İkinci Baskı, istanbul 1983, Özgür Yayın Dağıtım.
Özbek, Mehmet; Folklor ve Türkülerimiz, İstanbul 1975, Ötüken Yayınevi.
Sabahattin Ali; KağnıSes, istanbul 1965, Varlık Yayınları.
Taş, FahriTurhan, Salih; Erzincan Türküleri I, Ankara 2004
Türkçe Sözlük 2 KZ Yeni Baskı, Ankara 1988, Türk Kurumu Yayını.


bitti


 

Kaynak:
Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi
Kasım 2004, Sayı:57
 

 

 

 

0 adet yorum yazılmıştır. Yorumları okumak yada yorum yazmak için sisteme giriniz.



Yazıyı Tavsiye Et
 
Tavsiye Adresleri


Birden fazla adresi enter tuşunu kullanarak alt alta ekleyebilirsiniz.

E-Posta Adresiniz
Adınız Soyadınız
Notunuz

Tüm Hakları Saklıdır © 2005-2020